«Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында 191 млрд теңге таза пайда тапты. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда екі еседен астам жоғары. Алайда компанияның қаржылық нәтижесіне валюта бағамының өзгеруі айтарлықтай әсер еткен. Сонымен қатар КТЖ-ның қарызы жарты жыл ішінде 715 млрд теңгеге өсіп, 3,9 трлн теңгеге жеткен.
Пайда 191 млрд теңгеге жетті
2026 жылдың қаңтар-маусым айларында КТЖ-ның жиынтық түсімі мен өзге де кірістері 15,1% өсіп, 1,47 трлн теңге болды.
Компанияның таза пайдасы 191 млрд теңгені құрады. 2025 жылдың бірінші жартыжылдығында бұл көрсеткіш 86,1 млрд теңге болған.
Пайданың өсуіне негізгі әсер еткен факторлардың бірі – теңге бағамының өзгеруі.
Есепті кезеңде КТЖ 99,7 млрд теңге көлемінде теңге бағамынан пайда алған. Ал бір жыл бұрын осы бап бойынша 77 млрд теңге шығын тіркелген. Осылайша, валюталық операциялардан болған нәтиже бір жылда 176,7 млрд теңгеге жақсарған.
Егер теңге бағамы айырмасы әсерін екі кезеңнен де алып тастап қарасақ, салық салынғанға дейінгі пайда шамамен 199,7 млрд теңге болар еді. Бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 200 млрд теңге болған.
Бұл КТЖ-ның негізгі операциялық қызметіндегі қаржылық нәтиже айтарлықтай өзгермегенін көрсетеді. Дегенмен бұл толыққанды түзетілген пайда есебі емес, өйткені хеджирлеу операцияларының әсері басқа баптарда да көрсетіледі.
Транзиттік тасымал кірісі 25% өсті
КТЖ-ның жүк тасымалы бойынша кіріс құрылымында транзиттің үлесі артып келеді.
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында транзиттік тасымалдан түскен кіріс 25,3% өсіп, 490,1 млрд теңгеге жетті.
Салыстыру үшін:
ішкі жүк тасымалы – 335,5 млрд теңге;
экспорттық тасымал – 260,9 млрд теңге;
импорттық тасымал – 147,4 млрд теңге;
транзиттік тасымал – 490,1 млрд теңге.
Осылайша, транзиттен түскен кіріс жүк тасымалының жалпы кірісінің шамамен 37%-ын құрады.
Компанияның есебінде транзиттік тарифтердің мемлекеттік реттеуге жатпайтыны және олардың швейцариялық франкке байланыстырылғаны көрсетілген.
КТЖ-ның қарызы 3,9 трлн теңгеге жетті
Компанияның борыштық жүктемесі де айтарлықтай өскен.
2026 жылдың алғашқы алты айында қарыздар мен шығарылған борыштық бағалы қағаздардың көлемі 715 млрд теңгеге артып, 3,9 трлн теңге болды.
Лизинг бойынша міндеттемелерді қоса есептегенде, жалпы сома 4,24 трлн теңгеге жетеді. Жыл басында бұл көрсеткіш 3,46 трлн теңге болған.
Қарыздың өсуі КТЖ-ның ауқымды инвестициялық бағдарламасымен қатар жүріп жатыр.
Бірінші жартыжылдықта негізгі құралдарға жұмсалған күрделі шығындар 956,5 млрд теңге болды. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңінен 2,4 есе көп.
Сонымен қатар КТЖ тобының есепті күндегі инвестициялық міндеттемелері 4,53 трлн теңгеге жеткен. Бұл болашақтағы шарттық міндеттемелер болғандықтан, оларды қазіргі қарыз көлеміне тікелей қосуға болмайды.
Қаржылық шығындар да өскен. Бірінші жартыжылдықта олар 38,2% артып, 164,9 млрд теңгені құрады.
Компания қарыз ковенантын бұзған
КТЖ-ның қарыз жүктемесі несие келісімдеріндегі талаптарға да әсер ете бастаған.
HSBC-пен жасалған келісімдер бойынша қарыз жүктемесінің коэффициенті 1,18 болды. Ал келісім бойынша рұқсат етілген шек – 1,15.
Осыған байланысты HSBC 2026 жылғы 30 қарашаға дейін бұл ковенантты сақтамауға рұқсат беретін waiver letter ұсынған.
КТЖ жыл соңында HSBC, Société Générale және Natixis-пен жасалған келісімдер бойынша осыған ұқсас көрсеткіштерді орындамау тәуекелін де атап өткен.
Компания бұл мәселені шешу үшін бірнеше нұсқаны қарастырып жатыр. Олардың қатарында IPO арқылы капитал тарту және «Самұрық-Қазына» пайдасына шығарылған облигациялардың бір бөлігін мерзімсіз қаржы құралдарына айырбастау бар. Бұл КТЖ-ның меншікті капиталын ұлғайтуға мүмкіндік береді.
Айналым активтері қысқа мерзімді міндеттемелерді жабуға жетпейді
КТЖ-ның қысқа мерзімді міндеттемелері айналым активтерінен 923,2 млрд теңгеге асып кеткен.
Компания өтімділікті қамтамасыз ету көздерінің бірі ретінде пайдаланылмаған 387,6 млрд теңге көлеміндегі кредиттік желілерді және акционер тарапынан қолдауды көрсетеді.
Сонымен бірге КТЖ-ның балансында қайтарылуы немесе есепке жатқызылуы тиіс 525,3 млрд теңге ҚҚС жинақталған.
Оның тек 23,3 млрд теңгесі қысқа мерзімді актив ретінде жіктелген, яғни алдағы 12 айда қайтарылады немесе есепке жатқызылады деп күтіледі.
Компания барлық 525,3 млрд теңгені қайтаруға немесе есепке жатқызуға болатын сома деп есептейді. Алайда оның нақты қашан қайтарылатыны компанияның өтімділігі үшін маңызды.
IT-жобаларға $168 млн тартылды
КТЖ 2026 жылдың шілдесінде, яғни есепті кезең аяқталғаннан кейін, AIX биржасында «Самұрық-Қазына» пайдасына 168 млн доллар көлемінде облигация орналастырды.
Облигацияның купондық мөлшерлемесі жылдық 5,5%, өтеу мерзімі – 2028 жыл. Қаражат IT-жобаларды қаржыландыруға бағытталатыны хабарланды.
Алайда компанияның есептілігінде бұл қаражаттың қандай нақты жобаларға бөлінетіні егжей-тегжейлі көрсетілмеген.
Бұған дейін ақпанда КТЖ AIX арқылы 2,22 млрд юань көлемінде облигациялар орналастырған. Бұл қаражат Бақты – Аягөз теміржол желісін салуға және алты теңіз кемесін сатып алуға бағытталған.
IPO алдында негізгі мәселе – қарыз бен ақша ағыны
КТЖ-ның бірінші жартыжылдықтағы таза пайдасының екі еседен астам өсуі компанияның қаржылық нәтижесінің жақсарғанын көрсеткенімен, бұл өсімнің едәуір бөлігі валюта бағамының өзгеруінен түскен курстық пайдаға байланысты.
Сонымен қатар компанияның қарызы 3,9 трлн теңгеге дейін өсті, қаржылық шығындар артты және жекелеген несие келісімдеріндегі қарыз ковенанттары бойынша тәуекел пайда болды.
Ал транзиттік тасымалдың жылдам өсуі КТЖ үшін маңызды оң фактор болып отыр. Транзиттен түсетін кірістің артуы компанияның болашақтағы ақша ағыны үшін шешуші мәнге ие болуы мүмкін.
Сондықтан КТЖ-ның жоспарланып отырған IPO-ы алдында инвесторлар үшін компанияның тек таза пайдасы емес, транзиттік бизнестің тұрақты ақша ағынын қалыптастыру қабілеті, қарыз жүктемесі, ҚҚС-ты қайтару мерзімі және ауқымды инвестициялық бағдарламаны қалай қаржыландыратыны негізгі көрсеткіштердің бірі болады.