Автонесие нарығы бірнеше жылдық қарқынды өсімнен кейін төмендеді. 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында автонесиеге берілген өтінімдер саны бір жыл бұрынғы кезеңмен салыстырғанда 9% төмендеді. Бұл туралы Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығының Аналитикалық орталығы хабарлады.
Салыстыру үшін, 2025 жылдың бірінші жартыжылдығында өтінімдер саны 50%-дан астам өскен.
Нарықтағы бәсеңдеуге бірнеше фактор әсер еткен. Олардың қатарында нарықтың қанығуы, қатаң ақша-кредит саясаты, банктердің несие беру талаптарының сақтықпен жүргізілуі, сондай-ақ автодилерлердің акциялары мен маркетингтік бағдарламаларының қысқаруы бар.
Автонесиеге сұраныс төмендеді
2026 жылдың алғашқы алты айында автонесие бойынша мақұлданған өтінімдер саны 13% азайып, 449,7 мыңға түсті.
Автонесиелер бойынша мақұлдау үлесі бір жыл ішінде 17,6%-дан 16,8%-ға төмендеді. Дегенмен бұл жалпы бөлшек несие нарығындағы көрсеткіштен аз қысқарды. Бөлшек несиелер бойынша мақұлдау үлесі 28,8%-дан 25,3%-ға түскен.
ҚҚҚ бұл өзгерісті халықтың нақты табысының небәрі 0,1% өсуі және макропруденциялық реттеудің қатаюы жағдайында банктердің несие беруге неғұрлым консервативті көзқарасымен байланыстырады.
Автонесие мөлшерлемесі 24,4%-ға жетті
Нарықтағы ең маңызды өзгерістердің бірі — несие құнының өсуі.
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында автонесиелер бойынша орташа алынған мөлшерлеме 18,8%-дан 24,4%-ға дейін өсті.
Бұл тек банктердің қорлану құнының қымбаттауымен ғана емес, автонесие нарығындағы ұсыныс пен сұраныс құрылымының өзгеруімен де байланысты болуы мүмкін.
Бұған дейін төлем қабілеті жоғары клиенттердің бір бөлігі автокөлікті автодилерлердің субсидияланған бағдарламалары арқылы сатып алған. Қазір сұраныс стандартты несие шарттарына қолжетімді қарыз алушыларға көбірек ауысуы мүмкін.
Автонесие беру көлемі 24% қысқарды
Сұраныстың төмендеуі, мақұлдау деңгейінің аздап нашарлауы және мөлшерлемелердің өсуі нәтижесінде бірінші жартыжылдықта берілген автонесиелер көлемі 24% қысқарып, 886,6 млрд теңгені құрады.
Бұл жалпы бөлшек несие берудегі 3,6%-дық төмендеуден әлдеқайда жоғары.
Осылайша, бірнеше жыл бойы бөлшек несие нарығының негізгі драйверлерінің бірі болған автонесиелеу қазір оның бәсеңдеуіне әсер етіп отырған факторлардың біріне айналды.
Автонесиелердің жаңа бөлшек қарыздардағы үлесі 2025 жылдың қорытындысындағы 13,2%-дан 9,9%-ға дейін төмендеді.
Көлік үшін төлемнің жүктемесі артты
Несие шарттарының қымбаттауына байланысты есептік ай сайынғы төлемнің орташа жалақыға қатынасы 24,7%-дан 30,6%-ға дейін өсті.
Соған қарамастан бұл көрсеткіш 50%-дық шекті деңгейден айтарлықтай төмен.
Автонесие портфелі бірінші жартыжылдықта небәрі 5,2% өсті. Бір жыл бұрын портфельдің өсімі 23,2% болған.
Қазір автонесиелер халықтың жалпы бөлшек қарызының 16,3%-ын құрайды.
Қарыздың негізгі бөлігі 5–20 млн теңге аралығындағы несиелерге тиесілі. Бұл сегмент барлық автонесиелердің 90%-дан астамын қамтиды.
Мерзімі өткен қарыз 3% өсті
Автонесие портфелінің сапасы әзірге тұрақты болып отыр. Мерзімі өткен берешектің үлесі 2,7%-дан 3%-ға өскен.
Дегенмен бұл көрсеткіш жалпы бөлшек несие нарығындағы 4,4%-дық деңгейден төмен.
Сарапшылар мұны автонесиенің кепілмен қамтамасыз етілуімен және қарыз алушыларды салыстырмалы түрде қатаң іріктеумен байланыстырады.
Қазақстанда автокөлік өндірісі екі есеге жуық өсті
Автонесие нарығындағы сұраныстың төмендеуіне қарамастан, елдегі автокөлік өндірісі айтарлықтай артты.
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында Қазақстанда 138,7 мың автокөлік өндірілді. Бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 69,8 мың болған.
Яғни ішкі өндіріс көлемі бір жылда екі есеге жуық өскен. Бұл жаңа автокөліктер ұсынысының кеңейіп келе жатқанын көрсетеді.
Екінші жартыжылдықта нарық жандана ма?
ҚҚҚ мәліметінше, банктер үшінші тоқсанда автонесиеге сұраныстың жақсаруын күтеді.
Бұған автодилерлермен серіктестік бағдарламалардың қайта іске қосылуы және пайыздық мөлшерлемелерді субсидиялау шаралары әсер етуі мүмкін.
Сонымен қатар ақша-несие жағдайлары жұмсарған жағдайда банктердің қорлану құны төмендеп, бұл автонесиелердің бағасына оң әсер етуі ықтимал.
Жалпы, нарықтағы клиенттік база әлі де өсіп келеді. Бірінші жартыжылдықта бірегей қарыз алушылар саны 66 мың адамға артты. Бір жыл бұрын өсім 80 мың адам болған.
Бұл автонесиеге әлеуетті сұраныстың сақталғанын көрсетеді. Алайда оның нақты несиеге айналуы енді ең алдымен несие құны мен халықтың төлем қабілетіне байланысты болмақ.